ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು? ಯಾವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು? ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ರೈತರು, ತೋಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಏಳನೇ ಕರಡು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (Ecologically Sensitive Area–ESA) ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪದಿರಲು ಒಕ್ಕೊರಲ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ESA ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿತ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಕೃಷಿ ಜಮೀನು, ತೋಟಗಳು, ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಪಡೆದು ಭೌತಿಕ, ಜಮೀನು-ಸರ್ವೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದೆ.
ಏಳನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 2026ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ESA ಕುರಿತು ಏಳನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಆ ಕರಡು ಪ್ರಕಾರ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 56,825.7 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ESA ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,668 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, 10 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 1,449 ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದನ್ನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಿನ ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ, ಕೃಷಿ ಜಮೀನು, ಕಾಫಿ–ಅಡಿಕೆ–ಏಲಕ್ಕಿ ಮುಂತಾದ ತೋಟಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಎಂದರೇನು?
ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ನೇತೃತ್ವದ 10 ಸದಸ್ಯರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ನೀಡಿದ ವರದಿ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ನೇತೃತ್ವದ Western Ghats Ecology Expert Panel (WGEEP) ವರದಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚೌಕಟ್ಟು ನೀಡಿತ್ತು. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.
ವರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ
ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟವನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು:
- ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ (Natural Landscape)
ಅರಣ್ಯ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು.
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ/ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವಿತ ಭೂದೃಶ್ಯ (Cultural Landscape)
ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು.
2013ರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಸುಮಾರು 41.56% ಪ್ರದೇಶ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, 58.44% ಪ್ರದೇಶ ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವಿತ ಭೂದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 24 ಮೀಟರ್ ಮಟ್ಟದ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
ESA ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವೇ? ಇದು ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸುವ ವಿಷಯ. ESA ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.ಆದ್ದರಿಂದ ESA ಚರ್ಚೆಯನ್ನು “ಅರಣ್ಯ ಉಳಿಸುವವರು–ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಯಸುವವರು” ಎಂಬ ಸರಳ ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು? ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಏನು?
ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಪ್ರದೇಶ ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದರೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನೇ ESA ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವಿಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕುಟುಂಬ ಆಸ್ತಿಯ ವಿಭಜನೆ, ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಗರ್ ಹುಕುಂ, ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, ಡೀಮ್ಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಭೂ ಮಂಜೂರು, ಮೇಲ್ಮನವಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮುಂತಾದ ಭೂಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ESA ಗಡಿ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಹೇಳಿದೆ.
“ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್” ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ?
ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ESA ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪ್ರತಿ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಭಾಗ ಅರಣ್ಯ, ಯಾವ ಭಾಗ ಕೃಷಿ, ಯಾವ ಭಾಗ ತೋಟ, ಯಾವ ಭಾಗ ಜನವಸತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಗಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವೆ-ನಂಬರ್ ಆಧಾರಿತ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.
ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಭೂಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಡ್ರೋನ್ ಹಾಗೂ LiDAR ಸೇರಿದಂತೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭೂಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಸಲಹೆಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಕೃಷಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು?
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ. ಕಾಫಿ, ಅಡಿಕೆ, ಮೆಣಸು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಬಾಳೆ, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ESA ಗಡಿ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸದಿದ್ದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಬಳಕೆ, ನಿರ್ಮಾಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆತಂಕ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹದಗೆಟ್ಟರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೂ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಮಳೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಹೊಳೆ–ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷಿಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೇವಲ “ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೇಡ” ಎಂಬ ನಿಲುವಲ್ಲ; ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ,
